OCHRONA GŁUSZCA A LEŚNICTWO

Według dawniejszych opracowań głuszce w Beskidzie Wyspowym do lat 80-tych XX wieku występowały już tylko na dwóch szczytach: Mogielicy i Łopieniu. Gdy w 2008 r. Nadleśnictwo Limanowa przystąpiło do realizowanego projektu "Ochrona gluszca i cietrzewia oraz ich biotopow w Karpatach Zachodnich" wydawało się, że ostoje tych kuraków zostaną wreszcie należycie objęte ochroną. Dużym zaskoczeniem (pozytywnym!) było "odkrycie" głuszców na kolejnym stanowisko na górze Ćwilin. Istniała tam enklawa boru świerkowego o strukturze zblizonej do boru górnoreglowego (o powierzchni ok. 30 ha) w otoczeniu młodszych borów świerkowych - doskonałe siedlisko dla głuszców. W 2008 r. podczas badań leśnych wraz z przyjacielem Tomkiem Figarskim znaleźliśmy tam jednak liczne drzewa poznaczone do wycinki (głównie zainfekowane przez korniki, także martwe). Niestety jesienią 2009 r. dokonano wycinki większości starszych, obumierających i martwych drzew doprowadzając tym do praktycznego zaniku tego starego drzewostanu świerkowego. Ponadto ściągając pnie drzew zdewastowano runo (obfite borówczyska) i podszyt (podrosty świerkowe) w wielu miejscach, natomiast dno lasu zostało zawalone odrąbanymi gałęziami. Zlikwidowano więc zarówno bazę żerową dla głuszców jak i stworzono niebezpieczne warunki dla ptaków (sterty gałęzi ułatwiają polowanie drapieżnych ssaków). Można się więc spodziewać, że ta "nowo odkryta" subpopulacja głuszca nie przetrwa długo na Ćwilinie.
Niestety jej los może podzielić także subpopulacja na Łopieniu, gdzie m.in. w miejscu ostoi zwierzyny i jednocześnie obszaru siedliskowego Natura 2000 "Uroczysko Łopień" w 2009 r. wyznaczono podobnie wiele drzew (zarówno świerków jak i jodeł) do wycięcia. Wykonywanie tam cięć i zrywki rozpoczęło się zimą 2009/2010 r. i trwa nadal.

Zdumiewające wydawało się, że pomimo udziału w projekcie ochrony głuszca i odkrycia jego stanowisk przez samych leśników (!) nie dostosowano planowanych prac leśnych do wymagań ochrony głuszca (opracowanych przez krajowe autorytety w tej dziedzinie).

W lutym 2010 r. odbyło się spotkanie w siedzibie Nadleśnictwa Limanowa. w którym udział wzięli także przedstawiciele Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Krakowie, Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krakowie i Komitetu Ochrony Kuraków. W trakcie spotkania wyjaśniono podstawowe przyczyny przeprowadzania prac zrębowych wykonywanych także w miejscach bytowania głuszców:

Niedostosowania wiekszości drzewostanów świerkowych rosnących na górach Łopień i Ćwilin do warunków siedliskowych, odpowiednich dla lasow dolnoreglowych. Prowadzi to (tak jak w wielu innych zachodnich Beskidach) do degradacji takich drzewostanów poprzez ich opanowywanie przez owady (głównie kornika). W połączeniu ze zmianami klimatycznymi (m.in. przesuszenie gruntu) i pogodowymi (wiatry) skutkuje to wypadaniem znacznych fragmentów drzewostanów. Aby temu zapobiegać i zachować ciągłość lasu prowadzone są zręby, na miejscu których odnawiany jest drzewostan jodłowo-bukowy.

Jednakże takie prace powodują zmniejszenie się powierzchni drzewostanów świerkowych niezbędnych dla głuszców, płoszenie ptaków w czasie prowadzonych prac leśnych oraz docelowo likwidację siedlisk odpowiednich dla głuszców. Ponadto usuwane obumierające i martwe świerki stanowią istotne miejsca gniazdowe i żerowiskowe dla wielu innych gatunków w tym tak rzadkich jak dzięcioł trójpalczasty i sóweczka.

Pomimo wiedzy o wystepowaniu na tych terenach głuszców i chęci ich ochrony Nadleśnictwo jest także zobligowane planem urządzania uchwalonym w 2006 r. do prowadzenia tego typu gospodarki leśnej. Jedynym obecnym rozwiązaniem jest wprowadzenie takich przepisów, które umożliwią odstępstwa od planów urządzania w miejscach bytowania tych ptaków. Takie decyzje mogą jednak zapaść dopiero na szczeblu Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych oraz Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. Tymczasem udało się na spotkaniu w Limanowej wypracować kompromis dotyczący czasu i zakresu prowadzonych prac leśnych w miejscach bytowania głuszców.

Poniżej znajdują się zdjęcia przed i po wycince drzew na Ćwilinie.

Ćwilin przed wycinką drzew  Ćwilin po wycince drzew

Ćwilin przed wycinką drzew  Ćwilin po wycince drzew

oraz zdjęcia z Łopienia:

i jeszcze zdjęcia borów (miejsc bytowania m.in. głuszca) przed i w trakcie prac zrębowych